Papa 14'üncü Leo, Birinci İznik Konsili'nin 1700'üncü yıl dönümü nedeniyle Türkiye'ye geliyor. Papa'nın ziyaretinin odağında 2014 yılında ortaya çıkan İznik'teki bazilika var. Peki, bu bazilika neden önemli?
Katoliklerin ruhani lideri Papa 14'üncü Leo, dün Türkiye'ye gelerek Ankara'da Anıtkabir'i ziyaret etti ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüştü. Bugün ise Papa Leo Birinci İznik Konsili'nin 1700'üncü yıl dönümü için Bursa'nın İznik ilçesini ziyaret edecek. Peki, İznik neden önemli?
İZNİK NEDEN ÖNEMLİ?
İznik'in Hristiyan dünyası için önemi 325 yıl öncesine dayanıyor.
Roma İmparatoru I. Konstantin'in çağrısıyla, dönemin tüm piskoposlarının katılımıyla İznik'te toplanan Birinci Konsil, Hristiyanlık tarihinde büyük bir dönüm noktası oldu.
Bu toplantıda, kiliseyi uzun süredir meşgul eden teolojik tartışmalar ele alındı ve inancın temelini şekillendiren kararlar alındı. Hristiyan doktrininin çerçevesini çizen ilkeler İznik'te netleşti. Konsilin en kritik çıktılarından biri ise, İsa'nın Tanrı'nın oğlu olduğunu vurgulayan ve bugün hâlâ birçok kilisede okunan İznik İnanç Bildirgesinin hazırlanmasıydı.
Ayrıca, Hristiyan dünyasında yüzyıllardır süren bir başka konu olan Paskalya'nın kutlanma tarihi de burada ortak bir karara bağlandı. Böylece İznik, hem teoloji hem de kilise takvimi açısından belirleyici bir merkez haline geldi.
VASİYET ETTİ Önceki Papa, Konsil'in 1700'üncü yıl dönümünde İznik'te bulunmayı özellikle arzuluyordu. Ancak 21 Nisan'da yaşamını yitirdiği için bu planını gerçekleştiremedi. Ölmeden önce ise halefine, bu anlamlı yıldönümünde mutlaka İznik'i ziyaret etmesi yönünde bir vasiyette bulundu.
Birinci İznik Konsili'nin İznik Gölü Bazilikası'nda yapıldığı tahmin ediliyor. 2014 yılında gölün çekilmesiyle ortaya çıkan bazilika, müze olarak kapılarını açtı. İznik Kaymakanlığı, sitesinde bu tarihi yapı için şu bilgiler yer aldı:
"Aziz Neophytos adına yapılan bazilikanın, İznik Gölü'nün sularına İS 740 yılındaki depremle gömüldüğü tahmin ediliyor. Hristiyanlık kutsal kitabı İncil'in yüzlercesi toplatılarak Matta, Markos, Luka, Yuhanna isimleri ile 4 taneye düşürüldüğü ve diğerlerinin yakıldığı 1. konsil (iznik konsili) bu bazilikada yapıldığı söylenmektedir."
ZİYARET BUGÜN
Papa'nın ziyaret edeceği bazilika, gölün sularının çekilmesiyle görünür hale geldi. Daha önce yapılan çalışmalarda varlığı belirlenmişti. Bazilika, ilk yapıldığında göl seviyesi daha düşüktü ve uzman yorumlarına göre, "3 bin 650 veya 3 bin 300 yıl öncesinde İznik'te kurak bir dönem yaşadı. Göl seviyesi 50 metreye kadar düşmüştü Bazilika bu zamanda yapıldı."
Bazilika için Papa'nın ziyareti öncesinde ayrıntılı çalışma yürütüldü. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü adına Prof. Dr. Mustafa Şahin'in başkanlığında ve Bursa Büyükşehir Belediyesinin desteğiyle 2015'te başlatılan su altı arkeolojik kazı ve araştırmaları halen sürüyor.
Prof. Dr. Şahin, ön kullanım evresinde Aziz Neophytos adına küçük bir kilise olarak inşa edilen yapının 358 depreminde yıkıldığını, 380 yılından sonra ikinci evresinde Kutsal Pederler Kilisesi olarak inşa edildiğini ortaya çıkardıklarını ifade etti.
İznik'te 20 Mayıs-25 Temmuz 325'te düzenlenen Birinci Konsil'in Hristiyanlığın bütün mezhepleri tarafından kabul edilen bir toplantı olduğunu dile getiren Şahin, yazılı kaynakların Birinci Konsil'in yapıldığı yer için İznik'te küçük bir kiliseye işaret ettiğini, yaptıkları çalışmalar sonucunda toplantının gerçekleştirildiği bu küçük kilisenin bazilikanın ilk evresindeki hali olduğunu tespit ettiklerini söyledi.
Genellikle kiliselerin etrafında mezarlık olduğunu ifade eden Şahin, "Burada yaptığımız çalışmalar sırasında bazı farklılıklar ortaya çıkardık. Bunlar içinde en dikkati çeken, iskeletlerin özellikle kollarında ya da bacaklarında kırıklar, omurgalarında deformasyonlar olanlar. Daha da ilginci bazı mezarlarda birden fazla bireye ait iskeletin bir yerden toplanıp getirilip defnedilmesi." dedi.
Din uğruna ölenlerin o dönem kilisenin içine ya da etrafına defnedildiğini, burada da benzer bir durumun söz konusu olduğunu dile getiren Şahin, kilisenin bu özelliğiyle 13. yüzyıl ortalarına kadar ziyaret edildiğini kaydetti.
Şahin, kazılarda 37 mezarı açığa çıkardıklarını belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Cappucino ya da semerdam tekniğiyle yapılmış mezarlar, kiremit plakalar birbirinden destek alacak şekilde birleştirerek yapılan mezarlar. Kazılarda, mezarların yüzeye yakın olduğu için tahrip olduğunu gördük. Tahrip olan kiremit parçalarını titizlikle topladık, restorasyonlarını yaptık ve aslına uygun şekilde yerlerine yerleştirdik. Yeni bir uygulama olarak, alanın öneminden dolayı iskeletleri yerinden almadık. Belgeledikten ve fotoğrafladıktan sonra tekrar orijinal yerlerine defnettik. Mezarları eski haline getirip sergilenebilecek şekle getirdik."
Papa 14'üncü Leo da Türkiye'ye ziyareti kapsamında bazilikayı ziyaret edecek ve burada 40 kişilik bir ayin yapması planlanıyor.
İZNİK PAPA İÇİN HAZIR
İlçede hazırlıklar da tamamlandı. İznikliler Papa 14'üncü Leo'nun gelişinin turizme katkısı ve ilçenin tanıtımı için iyi olacağını düşünüyor. İznik Belediye Başkanı Kağan Mehmet Usta, hazırlık çalışmalarına ilişkin "Bu işin altyapısı 3 yıl önce başladı. Görüşmelerden sonra iş tamamıyla kesinleşince devletimizin himayesinde bütün hazırlıklar devam ediyor." dedi. Helikopterlerin ineceği yerler, güvenlik tedbirleri, gidilecek güzergahların çalışmalarının tamamlandığını vurgulayan Usta, "Güvenlik kontrolünde cuma günü misafirimizi ağırlayacağız." ifadelerini kullandı.
Usta, Papa'nın ziyaretinin turizm açısından önemini vurguladı.
Türkiye ve İznik'in tanıtımı açısından Papa 14'üncü Leo'nun ilçeye gelişinin iyi olacağını söyleyen Mehmet Efe, "Turizme katkısı mutlaka olur. Tüm Hristiyan aleminin ilgi noktası olur burası. İznik açısından mutlaka iyi olacağı kesin. Türkiye ve İznik'in tanıtımı için çok iyi olacağından eminim." dedi.
Ziyaretin İznik'in turizmine katkısı olacağını belirten Furkan Yılmaz da "İznik açısından büyük bir gelişme. Hem turizm açısından hem de İznik'in geleceği açısından büyük bir önem teşkil ediyor. Açıkçası mutluyuz. Hem esnaf hem halk için daha iyi yerlere geleceğini düşünüyorum İznik'in." ifadelerini kullandı. Birinci İznik Konsili'deki ayini görüntülemek isteyen yerli ve yabancı basın mensupları ilçeye akın ederken turistler de İznik'e geldi. 3 gündür otellerdeki kapasitelerin dolduğu ifade edildi.