Nükleer silah üretimini gerekçe göstererek İran'a saldırı emrini veren Trump'ın İsrail'in tuzağına düştüğü yorumları yapılırken, nükleerle ilgili uluslararası uzmanlar Tahran'ın nükleer silah ürettiğini kesin bir dille yalanlıyor. ABD'nin askeri operasyonlarını bitirme sözü vererek iktidara gelen Trump'ın iç siyasette köşeye sıkışacağı belirtiliyor.
ABD ve İsrail'in İran operasyonu bölgesel bir çatışmanın fitilini ateşlerken, ABD siyasetinde de ipler gerildi. İran'ın dini lideri Hamaney'in öldürülmesi Trump-Netanyahu ikilisini şimdilik kazanan tarafta gösterse de İran harekatının ABD'de Trump açısından olumsuz sonuçlar doğuracağı yorumları öne çıkmaya başladı. Özellikle nükleer alanında çalışan uzman isimlerin verdiği bilgiler, "Tahran nükleer füze üretiyor" argümanının Trump'ın başını ağrıtacağını gösteriyor. İki seçim döneminde de Demokratların dünyanın çeşitli bölgelerinde yaptığı askeri operasyonları eleştirerek oy toplayan Trump'a tepkiler çoğalırken, "ABD askerleri ölebilir. Bunlar savaşta normal şeyler" sözlerinin, geçen seçimde "Artık ABD askerleri ceset torbalarında ülkesine dönmeyecek" açıklamalarıyla çeliştiği belirtiliyor. Haber Global Web Özel'e değerlendirme yapan uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Kamer Kasım ise ABD'de kasım ayında yapılacak ara seçimlere dikkati çekiyor.
İran'da yaşanabilecek bir fiyasko Trump'ı zora sokacak.
NÜKLEER BİLMECESİ
İran harekatı öncesi Trump'a ilk uyarı ABD Genelkurmay Başkanı General D. Caine'den gelmişti. Caine, İran'a karşı büyük ölçekli bir askeri operasyonun riskleri ve olası sonuçları konusunda uyarıda bulunurken ABD istihbarat topluluğunun başkanı T. Gabbart, İran'ın nükleer silah üretmediğini açıkça belirtmişti. Tahran da resmi olarak "hiçbir zaman nükleer silah edinme girişiminde bulunmayacağını" açıklamış ve geçen hafta Cenevre'de ABD temsilcilerine barışçıl nükleer programının uluslararası bir kontrol planını önermişti. Her iki taraf da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile belirli yöntemler konusunda teknik görüşmelere başlamıştı.
TRUMP KÜÇÜK DÜŞTÜ
İran'a yönelik saldırıların ardından bu doğrultuda bir değerlendirme Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun eski Nükleer Güvenlik Müfettişi ve ELIAM araştırma görevlisi Dr. Pantelis F. Ikonomou'dan da geldi. "Amerikan Başkanı kendini bir tuzağa düşürdü" diyen Ikonomou gerekçelerini şöyle açıkladı: "ABD ile İran arasındaki müzakerelerde diplomatik bir atılım, elbette kriz için ideal çözüm olurdu. Ancak İsrail’in uzlaşmaz tutumunu tatmin edecek şekilde güç kullanma kararı, onu sonunda telafisi mümkün olmayan bir biçimde küçük düşürecektir. Hem ABD’nin dostları ve düşmanları nezdinde hem de ülkenin askeri, endüstriyel ve teknolojik çıkarlarını fiilen güvence altına alan güçlü operasyonel aygıtın gözünde."
BAŞKANLIK FİYASKOSU
ABD'nin savaş kararının ABD’nin diplomatik, askeri ve ekonomik stratejik çıkarlarına ciddi zararlar vereceğini belirten Ikonomou "Bu, bir Amerikan başkanı için tarihte eşi benzeri olmayan ağır sonuçlar doğurabilecek bir başkanlık fiyaskosu olacaktır" değerlendirmesini yaptı. Öte yandan benzer görüşleri dünkü The Guardian'da Washington analisti David Smith de dile getirdi. "ABD Başkanı, Ortadoğu'da rejim değişikliğine yönelik sekiz dakikalık bir video ile yarım asırlık ABD dış politikasını alt üst etti" diyen Smith şu gerekçeleri ileri sürdü:
EN KÖTÜ SENARYO
"Başkan, ABD’nin “bu çok kötü, radikal diktatörlüğün Amerika’yı ve temel ulusal güvenlik çıkarlarımızı tehdit etmesini önlemek için büyük ve süreklilik arz eden bir operasyon başlattığını" söyledi. Bu, Washington’ın uzun bir mücadeleye girebileceğinin uğursuz bir işaretiydi. Trump, Amerikan askerlerinin ceset torbaları içinde eve dönmesinin ne kadar umutsuz bir görüntü oluşturacağını biliyordu. Barack Obama döneminde ulusal güvenlik danışman yardımcısı olan Ben Rhodes’un belirttiği gibi: Trump’ın ikinci dönemi en kötü senaryo oldu."
"Trump tuzağa düştü " yorumları ağırlık kazanmaya başladı.
ARA SEÇİM UYARISI
Operasyonun Trump açısından olumsuz sonuçları olabileceğini vurgulayan Prof. Dr. Kamer kasım şunları söyledi: "İran’a yönelik operasyonun temelinde, İsrail’in talep ettiği hususlar bulunuyordu. Donald Trump ise bunun bir anlaşma yoluyla çözülmesini tercih ederdi. Ancak ABD’de İsrail’in etkisi büyüktü. Trump, operasyonun uzamasını istemez; çünkü bunun ABD’ye maliyeti yüksek olur. Petrol fiyatları hızla artıyor. Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol geçiyor ve fiyatların varil başına 130 doları aşması mümkün görünüyor. Kasım ayındaki ara seçimlere böyle bir ekonomik ortamda girmek istemez. Anketler, Demokratların önde göründüğüne işaret ediyor. Bu nedenle Trump’ın durumu tersine çevirmesi gerekiyor; ancak çok fazla zamanı da yok. Haziran 2025 gibi kısa bir süre içinde süreci durdurması gerekebilir. Bunu nasıl yapacağı ise belirsizliğini koruyor. Körfez ülkelerinin hedef haline gelmesi de bu açıdan Trump’ı zor durumda bırakabilir."