Bursa'da ramazan bir zamanlar böyleydi!

Birlik ve beraberliğin de bir simgesi olan Ramazan ayı, şimdilerde sadece ibadet haline geldi. Yıllar önce hazırlanan büyük sofralar, misafirler, sokak gelenekleri, ramazan heyecanının eskisi gibi olmadığı ifade ediliyor. Özellikle Bursa sokaklarında Ramazanın geldiğini bildiren hazırlıklar, bugüne bakıldığında kalmadı denecek kadar az. Bursalılar eski Ramazan geleneklerini özlerken Bursada Bugün editörleri olarak Bursa'daki eski ramazan geleneklerini sizin için derledik. İşte ayrıntılar...

BURSA'DA ESKİ RAMAZAN GELENEKLERİ

Ramazan Öncesi Çarşı Hazırlıkları

Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte Bursa çarşılarında gözle görülür bir hareketlilik yaşanırdı. Özellikle Ulu Cami çevresi, Tuz Pazarı ve Kapalıçarşı'da bakırcılar, aktarlar ve fırınlar yoğun mesai yapardı. Evler için bakır siniler parlatılır, hurma, pekmez ve tahıl alışverişleri yapılırdı.

Top Atışıyla Gelen İftar Vakti

Eski Bursa'da iftar vakti, Tophane sırtlarından yapılan top atışıyla ilan edilirdi. Şehrin birçok noktasından duyulan bu ses, sofraların aynı anda açılmasını sağlardı. Elektriğin yaygın olmadığı dönemlerde kandiller ve gaz lambaları eşliğinde iftarlar yapılırdı.

Ramazan Pidesi Kuyrukları

Ramazan pidesi, o dönemlerde de iftar sofralarının vazgeçilmeziydi. Fırınların önünde uzun kuyruklar oluşur, pideler genellikle susamlı ve bugünkünden daha kalın hazırlanırdı. Fırından çıkan pide kokusu, mahalle aralarında Ramazan'ın geldiğini hissettirirdi.

Mahyalar Şehri Aydınlatırdı

Ramazan gecelerinin en önemli simgelerinden biri mahyalardı. Ulu Cami başta olmak üzere büyük camilerin minareleri arasına asılan mahyalar, Bursalılar için büyük anlam taşırdı. "Hoş geldin ya Şehr-i Ramazan" yazıları, teravih namazlarından sonra cami avlularını dolduran kalabalıklarla birlikte Ramazan gecelerine ayrı bir ruh katardı.

Sahur Davulcuları ve Maniler

Sahur vakitlerinde mahalle aralarında dolaşan davulcular, maniler söyleyerek halkı sahura kaldırırdı. Davulcular, Ramazan'ın son günlerinde kapı kapı dolaşarak bahşiş toplar, bu gelenek mahalle dayanışmasının bir göstergesi olarak kabul edilirdi.

Teravih Sonrası Sosyal Hayat

Teravih namazlarının ardından cami avluları ve kahvehaneler dolup taşardı. Büyükler sohbet ederken, çocuklar Ramazan'a özgü küçük oyunlarla eğlenirdi. Ramazan geceleri, Bursa'da sosyal hayatın en canlı olduğu zamanlar arasında yer alırdı.

Zimem Defteri ve Yardımlaşma Kültürü

Yardımlaşma, eski Bursa Ramazanlarının en güçlü yönlerinden biriydi. "Zimem defteri" uygulamasıyla esnafa borcu olan ihtiyaç sahiplerinin borçları, hayırseverler tarafından gizlice ödenirdi. İftar sofraları komşulara ve misafirlere açık tutulur, kimse yalnız bırakılmazdı.

Bir Kültürel Miras Olarak Ramazan

Yaklaşık 100 yıl önce Bursa'da yaşanan bu Ramazan gelenekleri, günümüzde büyük ölçüde değişse de kentin hafızasında yaşamaya devam ediyor. O dönemlerin sade ama samimi Ramazan anlayışı, Bursa'nın kültürel mirasının önemli parçalarından biri olarak anlatılıyor.