ABD Başkanı Trump, İran'a karşı koalisyon arayışında

Küresel enerji sevkiyatının önemli bölümünün geçtiği boğazda yaşanan gerilim, petrol ve doğalgaz fiyatlarında yükselişe yol açtı. ABD yönetimi, enerji güvenliği gerekçesiyle müttefik ülkelerden askeri ve siyasi destek talep etti.

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik sorununa çözüm bulmak amacıyla çok uluslu bir koalisyon oluşturmak için diplomatik temaslar yürütüyor. Kaynaklar, Washington yönetiminin boğazın yeniden açılması için ülkelerden oluşan bir ittifakı kısa süre içinde duyurmayı hedeflediğini bildirdi.

ABD KARA OPERASYONUNA MI HAZIRLANIYOR?

ABD’li yetkililer, petrol tankerlerinin Basra Körfezi’nde uzun süre beklemesi durumunda İran’ın Hark Adası’nda bulunan stratejik petrol tesisinin kontrol altına alınmasının da değerlendirildiğini ifade etti. Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi halinde ABD askerlerinin karaya çıkmasını gerektirecek bir askeri operasyon gündeme gelebilir.

Basra Körfezi’ni açık denize bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir enerji koridoru olarak biliniyor. Bölgede son iki haftadır yaşanan saldırılar nedeniyle ticari gemi trafiği büyük ölçüde durma noktasına geldi ve enerji piyasalarında ciddi fiyat artışları yaşandı.

TRUMP’IN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

ABD yönetimi hafta sonu boyunca müttefik ülkelerle yoğun telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Washington’daki bir yetkili, Trump ve üst düzey yöneticilerin çok uluslu koalisyonun oluşturulması için cumartesi ve pazar günlerini diplomatik temaslarla geçirdiğini belirtti.

Axios'un haberine göre Trump, pazar günü İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile yaptığı görüşmede Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik planlarını ele aldı. Konuya yakın bir kaynak hafta sonu boyunca ABD, Avrupa, Körfez ve Asya ülkeleri arasında yoğun diplomasi yürütüldüğünü dile getirdi.

Başkan Trump, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada "Boğazların güvenliğini sağlamak için diğer ülkelerle görüşüyoruz. Diğer ülkelerin de bizimle birlikte güvenlik sağlaması güzel olurdu. Yardım edeceğiz. İyi bir yanıt alıyoruz" ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca ABD’nin yedi ülkeyle görüşmeler yürüttüğünü belirterek İran’ın “çok az ateş gücü” kaldığını ve planlanan görevin “küçük çaplı” olacağını öne sürdü.

HİÇBİR ÜLKE OLUMLU YANIT VERMEDİ

Trump, pazar günü Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve İngiltere’nin de aralarında bulunduğu birçok ülkeyi Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak için savaş gemisi göndermeye çağırdı. ABD yönetimi bu girişimi "Hürmüz Koalisyonu" olarak adlandırdı.

Ancak çağrıya verilen yanıtlar temkinli oldu. Japonya Dışişleri Bakanlığı, NHK televizyonuna yaptığı açıklamada Tokyo’nun derhal deniz araçları göndermeyeceğini belirterek, "Japonya kendi yanıtını kendisi belirler ve bağımsız karar esastır" değerlendirmesinde bulundu.

Washington’daki Çin Büyükelçiliği Sözcüsü ise doğrudan askeri katkı konusunda açıklama yapmadı ve taraflara ateşkes çağrısı yaptı.

Sky News’e demeç veren İngiltere Enerji Bakanı Ed Miliband ise "Boğazın yeniden açılmasının en iyi ve en kesin yolu bu çatışmanın sona ermesidir" dedi.

Fransız hükümeti talebe hemen yanıt vermezken, Fransa Dışişleri Bakanlığı cumartesi günü yaptığı duyuruda, gemilerinin Doğu Akdeniz'de "savunma" pozisyonunda kalacağını bildirdi.

HARK ADASI SEÇENEĞİ

ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin uzaması halinde İran’ın Hark Adası’ndaki petrol merkezine yönelik askeri seçenekleri de değerlendiriyor. Basra Körfezi kıyısından yaklaşık 24 kilometre açıkta bulunan ada, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştiği stratejik bir terminal olarak biliniyor.

NBC News'ün bildirdiğine göre Trump, cuma günü adadaki askeri tesislere yönelik saldırı emri verdiğini ancak petrol altyapısına dokunulmadığını açıkladı. Cumartesi günü yaptığı açıklamada ise ABD’nin bölgedeki hedefleri yeniden vurabileceğini dile getirdi.

Hürmüz Koalisyonu sürecine ilişkin konuşan Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump'ın verdiği bilgiler haricinde kararlarına ilişkin bir çıkarım yapılmaması gerektiğini savunarak, "Başkan, Hark Adası konusunda henüz hiçbir karar almadı" açıklamasını yaptı.

"HARK ADASI'NI KONTROL EDEN, SAVAŞIN KADERİNİ KONTROL EDER"

ABD’de bazı siyasetçiler Hark Adası’na yönelik olası bir operasyonu destekliyor. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, Trump’ın stratejisini savunarak İran’ın petrol merkezinin kontrolünü kaybetmesi halinde ekonomisinin ciddi zarar göreceğini söyledi.

Graham, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, İran'a yönelik kara harekatını savunarak, şu ifadeleri kullandı:

"Savaşta nadiren bir düşman, çatışmanın sonucunu önemli ölçüde değiştirebilecek Hark Adası gibi tek bir hedef sunar. Hark Adası'nı kontrol eden, bu savaşın kaderini kontrol eder."

ABD ordusunun Hark Adası’nı ele geçirme ve İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını güvence altına almak için özel kuvvetler gönderme seçeneğini de değerlendirdiği daha önce basına yansımıştı. Yetkililer, böyle bir operasyonun bölgedeki petrol tesislerine yönelik misilleme riskini artırabileceğini ifade ediyor.

TRUMP'TAN NATO'YA MUHTIRA

ABD Başkanı Donald Trump, İngiliz gazetesi Financial Times'a verdiği röportajda dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Trump, müttefiklerinin Hürmüz Boğazı'nı açmaya yardımcı olmaması halinde NATO'nun "çok kötü" bir gelecekle karşı karşıya kalacağını belirtti.

Trump, "Eğer yanıt gelmezse ya da olumsuz yanıt gelirse, bunun NATO'nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum." diye konuştu.

Zorunda olmasalar bile Ukrayna konusunda NATO'ya yardım ettiklerini dile getiren Trump, "Biz onlar için orada oluruz ama onlar bizim için olmaz. Olacaklarından da emin değilim." ifadesini kullandı.

Nasıl bir yardım istediğinin sorulması üzerine Trump, "Ne gerekiyorsa." yanıtını verdi. Trump, Avrupa'nın ABD'den çok daha fazla mayın tarama gemisine sahip olduğunu ve müttefiklerin bu gemileri göndermesi gerektiğini vurguladı.