Avrupa birbirine girdi: Von der Leyen'in sadece İran'ı suçlayan açıklamaları ortalığı karıştırdı

Costa, Von der Leyen’in pazartesi günü yaptığı konuşmada İran’a yönelik askeri gerilimde açık biçimde ABD ve İsrail’in yanında konumlanmasının ardından aynı forumda konuştu. Avrupa Birliği’nin değerlerini ve çıkarlarını savunabilmesi için tek bir sesle konuşmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

AB’nin iki üst düzey yöneticisi Orta Doğu’daki çatışmalar konusunda “derin endişe” duyduklarını ifade etme ve krizin başlangıcında İran’ın sorumluluğu bulunduğunu kabul etme noktasında aynı görüşü paylaşıyor. Ancak Von der Leyen İran rejimi için “gözyaşı dökmeye değmez” derken, Costa tüm taraflara itidal çağrısı yaptı ve siyasi sorunların çözümünde diplomasi ile müzakerenin önemini vurguladı.

Costa, Avrupa Birliği’nin İran halkının barış içinde yaşama ve kendi geleceğini belirleme hakkını desteklediğini söyledi ancak şu uyarıda bulundu:

“Özgürlük ve insan hakları bombalarla sağlanamaz. Bunları yalnızca uluslararası hukuk korur. Sivillerin korunması, nükleer güvenliğin sağlanması ve uluslararası hukuka saygı hayati önem taşır.”

Portekiz’in eski başbakanı olan Costa konuşmasında Von der Leyen’e ya da Donald Trump ve Benjamin Netanyahu hükümetlerine doğrudan atıfta bulunmadı.

Avrupa dayanışmasına övgü

Costa ayrıca Güney Kıbrıs’a yönelik saldırılara Avrupa ülkelerinin, özellikle İspanya’nın, hızlı tepki vermesini övdü ve bunu Avrupa’nın dayanışmasının ve stratejik özerkliğinin güçlü bir örneği olarak nitelendirdi.

Orta Doğu’nun ötesindeki etkiler

Costa’ya göre sivillerin korunması ve uluslararası hukukun uygulanması yalnızca Orta Doğu için değil, dünyanın diğer bölgeleri için de kritik. Çünkü çatışmanın etkileri küresel ekonomiye de yansıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapanması, enerji piyasalarında ciddi sonuçlar doğuruyor.

Costa ayrıca Orta Doğu’daki savaşın şu ana kadar en çok Rusya’ya yaradığı görüşünü dile getirdi. Ona göre bu durum Ukrayna’nın uluslararası hukuk argümanını zayıflatıyor ve Moskova’ya savaşı finanse etmek için yeni kaynaklar sağlıyor.

“Rusya, Ukrayna’ya gönderilebilecek askeri kapasitenin başka yere yönlendirilmesinden ve Orta Doğu’daki savaşın Ukrayna cephesine olan ilgiyi azaltmasından faydalanıyor” dedi.

Costa, Avrupa Birliği’nin Rusya üzerindeki baskıyı sürdürmesi gerektiğini ve bunun Ukrayna için kabul edilebilir kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşılmasını sağlayabileceğini belirtti.

AB içinde farklı görüşler

Avrupa Konseyi Başkanı, uluslararası politika konularında AB’nin 27 üyesi arasında fikir birliği sağlamanın her zaman kolay olmadığını kabul etti. İran ve Ukrayna konularında ülkelerin farklı bakış açıları bulunmasının, kısmen coğrafi konumlarından kaynaklandığını söyledi.

Buna rağmen Costa, bu çeşitliliğin AB’yi zenginleştirdiğini ve Avrupa’nın dünyaya 360 derecelik bir bakış açısıyla yaklaşabilme avantajı sağladığını ifade etti.

İspanya hükümeti Costa’ya destek verdi

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares de Costa’nın sözlerine destek verdi. Bakanlar Kurulu toplantısının ardından yaptığı açıklamada hükümetin Costa’nın ifadeleriyle “tam olarak örtüştüğünü” söyledi.

Albares’e göre uluslararası düzen ile düzensizlik arasında bir tercih söz konusu:
ya uluslararası hukuka ve barışçıl ilişkiler kurmaya dayalı bir sistem, ya da dış politikada savaşın bir araç olarak kullanılması.

Avrupa Birliği’nin ise her şeyden önce “haklar üzerine kurulu bir yapı” olduğunu vurguladı.

Ribera: Uluslararası hukuku sorgulamak tehlikeli

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Teresa Ribera da Von der Leyen’in sözlerine dolaylı biçimde yanıt verdi ve uluslararası hukukun tartışmaya açılmasının çok tehlikeli olacağını söyledi.

Ribera, Von der Leyen’in uluslararası hukuku sorgulama niyetinde olmadığını düşündüğünü ancak kullandığı ifadelerin pek uygun olmadığını belirtti. Ayrıca AB’nin ortak dış politika çizgisini belirleme yetkisinin Avrupa Konseyi’ne ait olduğunu hatırlattı.