Avrupa’nın petrol ticareti, görüntüde düşman sahada ortak

Haber Global'den Emre Öztürk'ün haberine göre; ABD ve Avrupa donanmalarının Rusya'ya ait petrol tankerlerine yönelik son müdahaleleri, Moskova’nın yaptırımları delmek için kurduğu “gölge filo” ağını yeniden gündeme taşıdı. İzlanda ile İngiltere arasındaki açık denizde ABD ve İngiliz askerlerinin ortak operasyonuyla Rus bayraklı bir petrol tankerine el konulurken, Fransa da Akdeniz'de Murmansk çıkışlı ‘Grinch’ adlı tankere müdahale etti. Ancak Avrupa Birliği’ne yakınlığıyla bilinen EU Observer’in araştırması NATO ve AB ülkeleri içindeki şirketlerin gölge filolarla çalışmasına fiilen katkı sunduğunu ortaya koyuyor.

MÜLKİYETİ GİZLİ GEMİLER

İngiltere Savunma Bakanlığı, ABD ile birlikte İzlanda–İngiltere hattında Rus bayraklı bir petrol tankerine operasyon düzenlendiğini ve gemiye el konulduğunu açıkladı. Aynı dönemde Fransa Donanması, Akdeniz'de Rusya’nın yaptırımları delmek için kullandığı “gölge filo”nun parçası olduğu gerekçesiyle ‘Grinch’ adlı tankeri durdurdu. Uluslararası denizcilik raporlarına göre bu gemiler, Rus petrolünü Asya, Afrika ve Latin Amerika pazarlarına ulaştırmak için sigortasız, yaşlı ve mülkiyeti gizlenmiş tankerlerden oluşan bir ağın parçası olarak faaliyet yürütüyor.

MERKEZ BALTIK DENİZİ

EU Observer öncülüğünde başlatılan ve 4 ayrı yayın kuruluşunun dahil olduğu araştırma, Baltık Denizi’nin Rus gölge filosu için kritik bir merkez haline geldiğini gösterdi. Mart 2024 ile Mart 2025 arasında ‘Rina’ ve ‘Zircone’ adlı tanker gemileri, 286 gemiden-gemiye yakıt ikmali operasyonu gerçekleştirdi. Bu operasyonlarla 177 petrol ve petrol ürünü tankeri beslenirken, bunların en az 159’unun Rus limanlarından yola çıktığı ortaya çıktı. Analist Anatali Kravtsev’e göre bu tankerlerin en az 20’si açık biçimde Rus gölge filosu özellikleri taşıyor. Gemilerin uluslararası sigortası yok, sahiplik yapıları şeffaf değil ve yaptırım koalisyonu dışında kayıtlılar.

ŞİRKET YAPILARI DEĞİŞTİRİLİYOR

Araştırmalar, ‘Rina’ ve ‘Zircone’ tankerlerinin Dubai merkezli FB Trade’e ait olduğunu, ancak bağlantıların Baltık merkezli denizcilik firması Fast Bunkering’e uzandığını ortaya koydu. Fast Bunkering’in kurucusu Aleksei Tsulets, 1990’lardan bu yana Baltık limanlarında yakıt ticareti yapan geniş bir ağ kurdu. 2020 verilerine göre şirket, yılda yaklaşık 1,5 milyon ton deniz yakıtı tedarik ediyordu. Firmanın müşterileri arasında Maersk, DFDS, Stena Line ve Tallink gibi büyük Avrupalı denizcilik firmaları bulunuyor. Yaptırımlar sonrası şirket yapısı ortaklıklara bölünmüş gibi gösterilse de tankerlerin isim, logo ve operasyonları fiilen devam etti.

PARA AKIŞI NATO DİNLEMİYOR

S&P Global verilerine göre Nisan 2024’e kadar olan 12 aylık süreçte, Malta, Yunanistan, İspanya, Hollanda ve Danimarka açıklarında Rus gölge filosuna en az 3 bin 100 yakıt ikmali yapıldı. Verilerde Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında gölge filonun büyüklüğünün üç katına çıktığına da vurgu yapılmakta. Yunanistan başta olmak üzere bazı NATO ülkelerinde faaliyet gösteren şirketlerin, Baltık ve Akdeniz’de milyarlarca dolarlık bu ağ ile ticari ilişkilerini sürdürmesi de dikkat çekiyor. NATO ve AB raporlarında “olası bir Avrupa–Rusya savaşında hedef” olarak gösterilen NATO üyesi ülkelerle Rusya arasındaki bu perde arkası ticaret, askeri söylemler ile ekonomik gerçeklik arasındaki derin çelişkiyi gözler önüne seriyor.