Genişletilmiş Avrasya konsepti, Rusya'nın yaptırım kırma hamlesi

Rusya merkezli IMEMO tarafından hazırlanan ve V. Zuev ile V. Izotov imzasını taşıyan “Grand Assembly of Greater Eurasia” (Genişletilmiş Avrasya Büyük Meclisi) başlıklı rapora göre Moskova, “Greater Eurasian Partnership” (Genişletilmiş Avrasya Ortaklığı - GEP) adı verilen geniş kapsamlı bir entegrasyon modeli üzerinde çalışıyor. Raporda, bu yapının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda siyasi ve stratejik bir çerçeve sunduğu ifade ediliyor. IMEMO analizine göre GEP, Rusya’nın uluslararası sistemde yeniden konumlanması için “küresel düzenin dönüşümünde kritik bir araç” olarak görülüyor. Kremlin tarafından desteklenen projeye ilişkin yakın zamanda kurumsal girişimlerde bulunulacağı da ifade ediliyor.

BRICS VE ŞİÖ MERKEZDE

IMEMO’nun Kremlin kaynaklarına dayandırdığı raporuna göre GEP projesi, BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ve Türk Devletleri Teşkilatı gibi bölgesel yapılar arasında çok katmanlı bir entegrasyon öngörüyor. Rusya Yüksek Ekonomi Okulu (HSE) ve Rusya Bilimler Akademisi Avrupa Enstitüsü katkılarıyla hazırlanan çalışmada, bu yapıların “trans-bölgesel etkileşim alanı” oluşturacağı ifade ediliyor. Raporda, özellikle bilim, teknoloji ve inovasyon alanlarında ortak projelerin geliştirilmesi önerilirken, bu alanların “jeopolitik gerilimlerden arındırılmış pilot işbirliği sahaları” olarak seçildiği vurgulanıyor. Rus düşünce kuruluşlarına göre bu yaklaşım, Moskova’nın yaptırımlar altında yeni ekonomik ağlar kurmasına imkan sağlayabilir.

ÇİN İLE ORTAK KÜRESEL SİSTEM

IMEMO’nun analizine göre Genişletilmiş Avrasya fikri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uzun süredir savunduğu “çok kutuplu dünya düzeni” stratejisinin merkezinde yer alıyor. Raporda açık şekilde, bu konseptin Rusya’ya “uluslararası izolasyonu aşmak, ambargoları kırmak ve küresel bağlantılarını güçlendirmek için fırsat penceresi” sunduğu belirtiliyor. Rusya merkezli Valdai Discussion Club ve Russian International Affairs Council (RIAC) gibi düşünce kuruluşlarının analizlerinde de benzer şekilde GEP’in Batı merkezli küresel sisteme alternatif oluşturmayı hedeflediği ifade ediliyor. RIAC analizine göre Moskova, özellikle Çin ile birlikte Avrasya merkezli yeni ticaret ve lojistik hatları üzerinden küresel ekonomiyi yeniden şekillendirmeye çalışıyor.

AMAÇ AMBARGOLARI AŞMAK

IMEMO raporunda Genişletilmiş Avrasya konsepti “yeni trans-bölgeselcilik” olarak tanımlanıyor. Bu modele göre farklı bölgesel örgütler arasında esnek, çok katmanlı ve birbirine bağlı bir işbirliği ağı kurulması hedefleniyor. Ancak Batılı analiz kuruluşları ve Avrupa merkezli düşünce çevreleri, bu girişimin yalnızca ekonomik bir entegrasyon projesi olmadığını, aynı zamanda Rusya’nın jeopolitik etki alanını genişletmeye yönelik stratejik bir hamle olduğunu vurguluyor. Özellikle Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nin (ECFR) değerlendirmelerine göre GEP, Moskova’nın Batı yaptırımlarını aşmak için geliştirdiği alternatif güç projeksiyonunun bir parçası olarak öne çıkıyor.