İran'ın gizli gücüydü! İşte Laricani'nin bilinmeyenleri

İsrail ordusu, İran siyasetinin "stratejik aklı", eski Meclis Başkanı ve mevcut Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani'nin düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldüğünü duyurdu.

Tahran'ın en köklü ve entelektüel ailelerinden birine mensup olan Laricani, hem askeri hem de akademik geçmişiyle İran rejiminin "vazgeçilmez" isimleri arasında yer alıyordu.

NECEF'TE DOĞAN BİR ARİSTOKRAT: LARİCANİ HANEDANI

Ali Laricani, 9 Haziran 1958'de Irak'ın Şiilerce kutsal kenti Necef'te doğdu. Babası, döneminin en büyük din adamlarından biri olan Ayetullah Mirza Haşim Amuli'ydi. Laricani ailesi, İran İslam Cumhuriyeti'nin bürokratik ve dini yapısında "hanedan" sayılabilecek bir güce sahipti. Kardeşi Sadık Laricani, 2009-2019 yılları arasında İran Yargı Erki Başkanı olarak görev yaptı. Kardeşi Muhammed Cevad Laricani ise uzun yıllar dış politika danışmanlığı ve İnsan Hakları Konseyi sekreterliği yürüttü. Laricani, 1979 Devrimi'nin baş ideoloğu olan Murtaza Mutahhari'nin damadıydı. Bu evlilik, ona rejimin kurucu çekirdeğiyle sarsılmaz bir bağ sağladı.

DEVRİN MUHAFIZLARI'NDAN KANT FELSEFESİ'NE

Laricani'yi diğer pek çok muhafazakar siyasetçiden ayıran en önemli özellik, askeri disiplin ile derin akademik birikimi harmanlamasıydı. 1981 yılında İran Devrim Muhafızları'na katıldı ve İran-Irak Savaşı'nda cephede aktif görev aldı.

Matematik ve bilgisayar bilimleri eğitimi almasına rağmen, asıl tutkusu olan Batı Felsefesi'ne yöneldi. Tahran Üniversitesi'nde ünlü Alman filozof Immanuel Kant üzerine yüksek lisans ve doktora yaptı.

Laricani, siyasi tartışmalarda sık sık felsefi referanslar kullanması ve mantıksal argümanlarıyla "satranç oyuncusu" gibi hareket etmesiyle tanınıyordu.

NÜKLEER BAŞMÜZAKERECİ

Siyasi kariyerine 1990'larda Kültür Bakanı olarak başlayan Laricani, 1994'te Ali Hamaney tarafından İran Radyo Televizyon Kurumu (IRIB) Başkanlığına atandı. 10 yıl süren bu görevinde rejimin propaganda gücünü tek elde topladı.

2005 yılında Hasan Ruhani'den boşalan Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevini devraldı.

İran'ın nükleer programı konusunda Batı ile yürütülen müzakerelerde "başmüzakereci" olarak masaya oturdu. Dönemin AB temsilcileriyle yürüttüğü çetin pazarlıklarla "sert ama rasyonel bir muhatap" imajı çizdi.

MECLİS'TE 12 YILLIK DENGE SİYASETİ GÜTTÜ

2008 yılında İran Meclis Başkanı seçilen Laricani, bu koltukta tam 12 yıl (2020'ye kadar) oturdu.

Bu süre zarfında hem sertlik yanlısı muhafazakarlar hem de ılımlı/reformist kanat arasında bir denge unsuru oldu.

2015'teki nükleer anlaşmanın (JCPOA) muhafazakar meclisten geçmesinde kilit rol oynadı.

ALİ HAMANEY SONRASI FİİLİ LİDERLİĞİ ALDI

28 Şubat 2026'da başlayan bölgesel savaşta Ali Hamaney'in suikastla öldürülmesinin ardından Laricani, yeniden en kritik koltuk olan Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin başına getirildi.

İsrail ve ABD istihbarat raporları, yeni dini lider Mücteba Hamaney'in yaralanması veya gizlenmesi nedeniyle Laricani'nin sivil yönetimin "de facto" (fiili) lideri gibi hareket ettiğini iddia ediyordu.

Abbas Erakçi üzerinden yürütülen son ateşkes mesajlarının arkasındaki "asıl akıl" olarak da yine Laricani gösteriliyordu.