Pentagon yazışmasında dikkat çeken öneri: İspanya’nın NATO üyeliğinin askıya alınması gündeme geldi

Söz konusu belgeye göre, ABD yönetimi bazı NATO üyelerinin “yeterince destek vermediği” görüşünde. İsmi açıklanmayan bir ABD’li yetkilinin değerlendirmesine dayanan yazışmada, “sorunlu” görülen ülkelerin ittifak içindeki önemli görevlerden uzaklaştırılması ve hatta İspanya’nın üyeliğinin askıya alınması gibi ciddi seçenekler tartışılıyor. Ayrıca Washington’un, bazı hassas Avrupa meselelerinde —örneğin Malvinas Adaları üzerindeki İngiliz egemenliği gibi— diplomatik desteğini gözden geçirmesi de ihtimaller arasında yer alıyor.

Krizin merkezinde İran savaşı var

Gerilimin temelinde, bazı NATO ülkelerinin ABD’ye askeri üsler, hava sahası ve uçuş izinleri sağlamayı reddetmesi bulunuyor. Askeri jargonla “ABO” (Access, Basing, Overflight) olarak bilinen bu destek, Pentagon’a göre NATO iş birliğinin en temel unsurlarından biri.

Bu noktada İspanya öne çıkıyor. Başbakan Pedro Sánchez liderliğindeki hükümet, Rota ve Morón üslerinin İran’a yönelik operasyonlarda kullanılmasına izin vermedi. Bu karar, ABD’nin askeri planlarını değiştirmesine yol açarken, Beyaz Saray’da ciddi rahatsızlık yarattı.

Trump’ın tonu sertleşti

ABD Başkanı Donald Trump, uzun süredir İspanya’yı savunma harcamalarının düşüklüğü nedeniyle eleştiriyordu. İran krizi ise zaten gergin olan ilişkileri daha da kötüleştirdi.

Trump, NATO müttefiklerinin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini yeniden açma çabalarına katılmamasını da sert sözlerle eleştirdi. Hatta bir röportajında ABD’nin NATO’dan çekilmesi ihtimalini dahi gündeme getirerek “Ben olsaydın sen yapmaz mıydın?” ifadelerini kullandı.

Pentagon’dan “mesaj” niteliğinde öneriler

Pentagon içindeki yazışmada ABD’nin NATO’dan çıkması ya da Avrupa’daki üslerini kapatması gibi radikal adımlar yer almıyor. Ancak siyasi etkisi yüksek baskı araçları öneriliyor. Amaç, Avrupa’daki müttefiklere net bir mesaj vermek.

Pentagon Sözcüsü Kingsley Wilson da bu yaklaşımı açıkça dile getirdi:
“Başkan Trump’ın da söylediği gibi, ABD müttefikleri için çok şey yaptı ancak onlar bizim yanımızda olmadı. Savunma Bakanlığı, müttefiklerin artık ‘kağıttan kaplan’ olmaktan çıkması ve sorumluluklarını yerine getirmesi için başkana somut seçenekler sunacak.”

Avrupa’ya uyarı

Washington’da giderek güç kazanan görüşe göre Avrupa ülkeleri, ABD’nin askeri gücüne fazla güvenerek rahat bir pozisyon aldı. İran savaşı ise bu gerilimi gün yüzüne çıkardı.

Bu süreçte İspanya, hem stratejik konumu hem de operasyona katılmayı reddetmesi nedeniyle tartışmaların merkezine yerleşti. Olası bir askıya alma kararı askeri açıdan sınırlı etki yaratabilir, ancak sembolik olarak ABD ile Avrupa arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.

ABD, İspanya'yı NATO'dan çıkarabilir mi?

Kyiv Independent'a konuşan bir NATO yetkilisi ise konuyla ilgili olarak, “NATO’nun kurucu anlaşmasında üyeliğin askıya alınması ya da bir ülkenin ittifaktan çıkarılmasına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmuyor” dedi.