Enflasyon moral bozdu, mevsimsel mi yapısal mı?

Ocak ayında tüketici enflasyonunun aylık bazda yüzde 4,84 olarak gerçekleşmesi moralleri bozarken, enflasyonla mücadele sürecine ilişkin soru işaretlerini de yeniden gündeme taşıdı. Hazine ve Maliye Bakanlığı cephesinden gelen değerlendirmelerde artışın temel nedeninin “olumsuz hava koşulları” olduğu vurgulansa da analistlere göre bu açıklama seti, kalıcı fiyat baskılarını açıklamakta yetersiz kalıyor. Yapılan analizlerde ortaya çıkan tablo yalnızca mevsimsel etkilerle değil, yıl sonu fiyat ayarlamaları, vergi ve ücret geçişleri ile fiyatlama davranışlarının ötelenmesiyle birlikte değerlendiriliyor. Öte yandan Ocak 2026’da manşet enflasyon yüzde 4,84 olarak açıklanırken, mevsimsellikten arındırılmış Genel TÜFE artışı yüzde 2,88 seviyesinde gerçekleşmesi dikkat çekiyor. Piyasa aktörlerine göre mevsimsellikten arındırılmış göstergeler, fiyat baskılarının geçici mi yoksa kalıcı mı olduğuna dair daha net sinyaller veriyor.

Girdi maliyetleri, enerji ve gübre fiyatları, döviz kuru etkisi, tarımsal üretimdeki verimlilik sorunları ve tedarik zincirindeki aksaklıklar, fiyatların kalıcı biçimde yukarı yönlü seyretmesine neden oluyor.FİYATLARA YANSIMIYOR

Mal enflasyonu tarafında ise tablo daha sorunlu. Para politikasının en hızlı ve doğrudan etki göstermesi beklenen alan olan mallarda, Ekim 2025 sonrasında başlayan bozulma eğilimi halen devam ediyor. Aylık mal enflasyonunun yüzde 2 seviyesinin altına indirilebildiği ayların sınırlı olduğu vurgulanırken, bu durum, uygulanan sıkılaşmanın fiyatlara tam anlamıyla yansımadığını gösteren önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

SEBZE YÜZDE 50 ARTTI

Ocak ayı enflasyonunda en önemli kalem ise gıda grubunda yaşanırken; aylık bazda yüzde 6,6’yı aşan gıda enflasyonu, yıllık bazda yüzde 31,7 seviyesine ulaştı. Sebze fiyatlarında yıllık artış yüzde 50’nin üzerine çıkarken, et fiyatlarında yaklaşık yüzde 9’luk bir yükseliş kaydedildi. Uzmanlar bu tablonun yalnızca hava koşullarıyla açıklanamayacağı görüşünde birleşiyor. Kuraklık, don ve soğuk hava gibi faktörler arzı daraltarak kısa vadeli fiyat artışlarına yol açsa da, son yıllarda gıda enflasyonunun kronik hale gelmesinde yapısal unsurların payı giderek artıyor.

MAAŞLAR ERİYOR MU?

Enflasyon tartışmasının bir diğer boyutu ise gelirler tarafında yaşanan uyumsuzluk. 2026 yılına açlık sınırının altında başlayan asgari ücret, yüksek enflasyon ortamında daha ilk aydan itibaren reel değer kaybı yaşamaya başladı. Emekliler ise gerçekleşen enflasyonun oldukça altında kalan maaş artışlarıyla yeni yıla girdi. Bu çerçevede, enflasyonun nedenlerini dışsal faktörlere bağlayan söylemlerin, geniş toplum kesimleri açısından ikna edici olmadığı değerlendiriliyor. Analistlere göre, fiyat artışlarının sorumluluğunu iklim koşullarına yüklemek, enflasyonla mücadele programının yapısal zaaflarının yeterince sahiplenilmediği algısını güçlendiriyor.

FAİZ İNDİRİMİ OLUR MU?

Ekonomideki ikinci önemli başlık ise faiz indirimlerinin devam edip etmeyeceği. Yılda 8 toplantı yapan Merkez Bankası, Şubat ayını pas geçerek bir sonraki Para Politikası Kurulu toplantısını 12 Mart 2026’da gerçekleştirecek. Ocak ayında hem manşet hem de mevsimsellikten arındırılmış verilerde görülen yüksek artış, Şubat ayında da görece yüksek bir enflasyon ihtimalini gündeme taşıyor. Analistler ise Şubat 2026’da, Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine ara vermesi olasılığının piyasalarda daha yüksek sesle dillendirildiğini vurguluyorlar.

12 Şubat günü açıklanacak yılın ilk Enflasyon Raporu’nda, daha önce yüzde 16 olarak belirlenen 2026 yıl sonu enflasyon ara hedefinin yukarı yönlü revize edilmesi beklentisi öne çıkıyor.

RİSK ARTACAK MI?

Ekonomist Erhan Aslanoğlu ortaya çıkan tabloyu, "Ocak ayında TÜFE’nin aylık yüzde 4,84 artması, yıllık enflasyonun yüzde 30,65’e çıkması ve yıl sonu için yüzde 16 hedefinin bulunduğu bir dönemde ilk ayda yaklaşık yüzde 5’lik artış görülmesi, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışları açısından risklerin arttığını gösteriyor" sözleriyle yorumluyor.

YAPISAL REFORM ÖNERİSİ

Ekonomist Bırak Arzova da yapısal sorunların ve yaygın fiyat baskılarının devam ettiğine değinen isimlerden. Arzova ise, "Gıda başta olmak üzere hizmetler sektöründeki kalıcı artışlar, tarımsal üretimdeki daralma ve maliyet baskıları, enflasyonla mücadelenin yalnızca para politikası araçlarıyla sınırlı kalamayacağını bir kez daha gösterdi. Maaş artışlarının kısa sürede enflasyon karşısında eridiği mevcut tabloda, programın etkinliği ve yapısal reform ihtiyacı tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor" uyarılarını gündeme taşıyor.