Yeni koridor Türkiye mi? Enerji rotalarında büyük kırılma

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile başlayan savaş; denizcilik, lojistik ve jeostratejik denklemde büyük kırılmalara neden olurken, küresel ticaretin yönü, enerji güvenliği ve tedarik zincirler de doğrudan yeniden şekillendiriyor. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler, sistemin ne kadar kırılgan olduğunu somut verilerle ortaya koyarken, kriz öncesinde günlük ortalama 138 geminin geçtiği boğazda, savaş sonrası bu sayı 9 gemiye kadar gerilerken, bazı dönemlerde düşüş yüzde 95’i buldu. Savaşın başlamasıyla Mart ayında sadece 144 geminin Hürmüz'den geçmesi, yaşanan büyük kırılmanın aynası oldu.

Hürmüz krizinde bile bölgede 14’e yakın Türk sahipli geminin bulunması ve bu gemilerin güvenli şekilde tahliyesi için yürütülen operasyonlar, Türkiye’nin deniz ticaretindeki aktif rolünü ortaya koyuyor. (Fotoğraf AA)

TÜRKİYE SİSTEMİN MERKEZİNDE

Yaşanan kriz aynı zamanda elektronik harp tehditleri, bayrak riskleri, liman politikaları ve askeri varlıkların artışı, deniz taşımacılığını yüksek maliyetli ve öngörülmesi zor bir alana da dönüştürdü. Hürmüz’e alternatif hatların kapasitesinin sınırlı olması ise küresel piyasaları sarsmaya devam ediyor. Suudi Arabistan ve BAE üzerinden sağlanabilecek alternatif boru hatlarının toplam kapasitesi günlük 4,5 milyon varille sınırlı kalırken, bu miktar Hürmüz’den geçen toplam hacmin oldukça gerisinde bulunuyor. Analistler ise küresel sistemin yeni ve güvenli koridorlara ihtiyaç duyduğuna dikkat çekerken, Türkiye'nin alternatif bir enerji ve lojistik omurgası olarak öne çıktığını belirtiyorlar. Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı’nın günlük yaklaşık 1,5 milyon varil taşıma kapasitesi, TANAP üzerinden Avrupa’ya ulaşan doğalgaz akışı ve TürkAkım ile Karadeniz üzerinden kurulan enerji hattı, Türkiye’yi denizlere bağımlı olmayan bir sistemin merkezine yerleştiriyor.

TİCARET FİLOSU BOY GÖSTERİYOR

Avrupa’nın arz güvenliği arayışı hızlanırken, Türkiye üzerinden geçen hatlar hem kaynak çeşitliliği hem de rota güvenliği açısından öne çıkıyor. Bu durum, Türkiye’nin sadece transit ülke değil, aynı zamanda enerji akışını yönlendiren bir merkez olma potansiyelini de güçlendiriyor. Öte yandan Türkiye’nin denizcilik potansiyeli küresel kırılma içinde stratejik bir tamamlayıcı unsur haline gelmiş durumda. Türk sahipli ticaret filosu, son yıllarda kapasite ve tonaj açısından büyüme gösterirken, Türkiye limanları Akdeniz, Karadeniz ve Ege hattında kritik aktarma merkezleri olarak öne çıkıyor.

TÜRKİYE SİSTEMİN OMURGASI

Analizlerde Türkiye’nin jeostratejik konumu da dikkat çekiliyor. İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden geçen yoğun trafik, Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan tek hat olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor. Uzmanlar aynı zamanda enerji depolama, yeniden ihracat ve dağıtım kapasitesine de dikkat çekiyorlar. Türkiye, LNG terminalleri ve yüzer depolama üniteleri sayesinde enerji ticaretinde esneklik sağlayan bir yapı kurarken; Kurumsal Pazarlama, İşletme ve Lojistik Uzmanı Volkan Soykan ise, "Denizlerde riskin arttığı, boğazların güvenilirliğinin tartışıldığı ve ticaretin yön değiştirdiği bu yeni dönemde, Türkiye’nin sunduğu kara-deniz entegre altyapı modeli değer kazanıyor. Yeni dengede Türkiye, enerji koridorları, liman altyapısı ve denizcilik kapasitesiyle sadece bir geçiş noktası değil; sistemin yeniden kurulan omurgalarından biri haline geliyor" dedi.

Deniz yollarında artan riskler ve lojistik maliyetler, alternatif güzergah arayışını hızlandırırken, Türkiye bu yeni denklemde enerji ve ticaret koridoru olarak daha fazla öne çıkıyor. (Fotoğraf AA)

TÜRKİYE'YE YÖNELECEKLER

İktisat Uzmanı Barlas Yurtsever ise Körfez’de son yıllarda oluşturulan 'istikrar merkezi' algısının zedelenmesine dikkat çekerken şunları söyledi: "Türkiye, bölgeye kıyasla daha güvenli, erişilebilir ve öngörülebilir bir merkez olarak öne çıkma potansiyeline sahip. Nitekim İstanbul’un bölgesel finans merkezi olarak yeniden gündeme gelmesi, bu yönelimin ilk sinyallerini veriyor. Önümüzdeki dönemde sadece finans sektörü değil, çok uluslu şirketlerin operasyonel merkezlerini de Türkiye’ye kaydırması sürpriz olmayacak."