AYM'den tarihi TFF kararı! Sistem iptal edildi...

Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk futbolunda uzun süredir tartışma konusu olan TFF Tahkim Kurulu'nun yapısıyla ilgili önemli bir karar verdi. Yüksek Mahkeme, Tahkim Kurulu üyelerinin doğrudan TFF Yönetim Kurulu tarafından atanmasını öngören düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararda, mevcut atama yönteminin Kurul'un bağımsızlığını ve tarafsızlığını zedelediği özellikle vurgulandı.

Karara ilişkin AYM tarafından yayımlanan basın açıklaması şu şekilde:

Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu Üyelerinin Yönetim Kurulu Tarafından Seçilmesini Öngören Kuralların İptal Talebine İlişkin Karar

Anayasa Mahkemesi 17/6/2025 tarihinde E.2022/85 numaralı dosyada 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu'nun 53. maddesiyle 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un değiştirilen 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...Yönetim Kurulu tarafından..." ile ikinci cümlesinde yer alan "...Yönetim Kurulu kararı..." ibarelerinin Anayasa'ya aykırı olduklarına ve iptallerine, iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir.

Dava Konusu Kurallar

Dava konusu kuralların yer aldığı fıkrada, Tahkim Kurulu (Kurul) üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçileceği ve görevlendirilen üyelerin görevlendirilmelerine dair Yönetim Kurulu kararı tarihinden itibaren en geç bir hafta içinde yemin ederek göreve başlayacağı öngörülmüştür. Fıkrada yer alan "...Yönetim Kurulu tarafından..." ve "...Yönetim Kurulu kararı..." ibareleri dava konusu kuralları oluşturmaktadır.

Başvuru Gerekçesi

Dava dilekçesinde özetle; dava konusu kuralların Kurulun bağımsızlık ve tarafsızlığının sağlanması bakımından yeterli güvenceleri içermediği, nitekim kurallara göre Kurulun bütün üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçildiği, üyelerin yemin ederek göreve başlamaları ve görev süresine ilişkin düzenlemelerin bağımsızlık ve dolayısıyla tarafsızlık sorununu çözmediği, Kurul üyelerine ödenecek ödeneklerin Yönetim Kurulu tarafından belirlendiği ve üyelerin tarafsızlığından şüphe duyulması hâlinde takip edilecek usulün kanunlarla açıkça düzenlendiğinin söylenemeyeceği belirtilerek kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Anayasa'nın 59. maddesinin üçüncü fıkrasında federasyonların spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabileceği, tahkim kurulu kararlarının kesin olduğu ve bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamayacağı düzenlenmiştir. 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'da ise Tahkim Kurulunun, Türkiye Futbol Federasyonunun (TFF) futbol faaliyetlerinin yönetimi ve disiplinine ilişkin talimatları ile ilk derece hukuk kurullarının futbol faaliyetlerinin yönetimi ve disiplinine ilişkin kararları bakımından denetim ve itiraz mercii olarak görev yapacağı belirtilmiştir.

Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları kapsamında Tahkim Kurulu, hukuki uyuşmazlıkların karara bağlandığı, yargı işlevi yerine getiren kanunla kurulmuş bir mahkeme niteliği taşımaktadır. Tahkim yolunun Anayasa'nın anılan maddesince zorunlu kılındığı da gözetildiğinde Anayasa'nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenen güvenceleri sağlaması gerektiği açıktır.

5894 sayılı Kanun'da Yönetim Kurulunun oluşumuna ve yapısına ilişkin olarak herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Yönetim Kurulunun oluşumu, yapısı ve işleyişine ilişkin düzenlemelerin Kanun'un ilgili hükümleri uyarınca TFF Genel Kurulu tarafından hazırlanan TFF Statüsü'ne bırakıldığı anlaşılmaktadır. 5894 sayılı Kanun'un 4. maddesinde TFF'nin Genel Kurulu, oluşturulacak asgari organlar arasında sayılmıştır. Ancak Genel Kurulun oluşumuna ve delegelerin belirlenmesine dair anılan Kanun'da herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla 5894 sayılı Kanun'da veya kanun düzeyinde diğer mevzuatta gerek Genel Kurulun gerekse Yönetim Kurulunun yapısına, oluşumuna ve delegelerin kimlerden oluşacağına ilişkin herhangi bir çerçeve bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda zorunlu tahkim mercii olan Kurulun, uyuşmazlığın taraflarınca seçilmeyip Kanun'da belirtilen niteliklere sahip kişiler arasından TFF Yönetim Kurulu tarafından atandıkları açıktır. Kurulun çözmekle yetkili olduğu uyuşmazlıkların taraflarının kulüpler, futbolcular, teknik direktörler, hakemler olacağı; öte yandan Kurulun Yönetim Kurulu tarafından alınan kararlar nedeniyle TFF ile hakemler, futbolcular, teknik direktörler, antrenörler arasındaki uyuşmazlıklar hakkında da karar verebileceği noktasında kuşku bulunmamaktadır. Ancak uyuşmazlıkların Yönetim Kurulu dışındaki diğer taraflarının Kurul üyelerinin belirlenmesinde herhangi bir etkisi söz konusu değildir.

Yönetim Kurulunun TFF Statüsü kuralları uyarınca Genel Kurul tarafından seçildiği, ancak Kurulun incelediği uyuşmazlıkların tarafları bakımından Kurulda yeterli bir temsilin sağlanması için Kanun'da herhangi bir güvencenin oluşturulmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Kanun'da, Genel Kurulun ve Yönetim Kurulunun oluşumunda tarafların temsiline ilişkin olarak ilkesel düzeyde dahi bir çerçevenin belirlenmemesi, uyuşmazlıkların taraflarının Kurul'da adil bir şekilde temsil edilmesi imkânını ortadan kaldırmaktadır.

Sonuç olarak Kanun'da Genel Kurulun oluşumu ve yapısında futbolun tüm paydaşları arasında adil dengeyi sağlayacak güvenceler öngörülmeden kurallar kapsamında Kurul üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesinin bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkıyla bağdaştığı söylenemez.

Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle kuralların Anayasa'ya aykırı olduklarına ve iptallerine karar vermiştir.