Kabusun adı; Siber uşaklaştırma!...

Sosyal medya, 18 yaşından küçükler için bir iletişim alanı olmaktan çıkıp adeta istismar zeminine dönüşüyor. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Kliniği’nde yürütülen araştırma, “siber uşaklaştırma” olarak tanımlanan tehlikenin Türkiye’de ulaştığı boyutu çarpıcı verilerle ortaya koydu. Araştırmaya göre, 2022 ile 2025 yılları arasında cinsel istismar mağduru olduğu gerekçesiyle hastaneye başvuran 511 çocuktan 70’inin (yüzde 13.7), sosyal medya üzerinden tanıştığı kişi tarafından “siber uşaklaştırma” sürecine maruz bırakıldığını ortaya koydu.

TAMAMI KIZ ÇOCUKLARI

Araştırmada incelenen 70 olgunun tamamı kız çocuklarından oluşurken, mağdurların yaş ortalaması 15.2 olarak belirlendi. En küçük mağdur 13, en büyük mağdurun 18 yaşında olduğuna dikkat çekilen araştırmada; istismarcıların özellikle ergenlik dönemindeki, duygusal olarak kırılgan ve kimlik arayışı içindeki kız çocuklarını hedef aldığı ifade edildi. Araştırmadan yansıyan veriler ise şöyle: "Mağdurların yüzde 67’si örgün eğitime devam ederken, yüzde 21’i hiçbir eğitim kurumuna kayıtlı değil. 8 çocuk ise açık lise öğrencisi. Bu tablo, eğitimden kopan veya okuldan uzak kalan kız çocuklarının çevrimiçi istismara daha açık hale geldiğini ortaya koyuyor."

YÜZDE 42'Sİ TEK EBEVEYNLİ

Araştırmadan yansıyan en çarpıcı verilerden biri ise, istismar mağduru çocukların yüzde 61’inde zihinsel yetersizlik bulunması oldu. Uzmanlara göre bu tablo, bilişsel kapasitesi sınırlı çocukların çevrimiçi manipülasyonlara karşı çok daha savunmasız olduğunu gösteriyor. Mağdurların yüzde 42.9’unun tek ebeveyniyle yaşaması, yüzde 10’unun ise babasını kaybetmiş olması da riskin aile yapısıyla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.

FAİLLER TANIDIK!

Araştırmada incelenen istismar şüphelilerinin tamamının erkek olması dikkat çekerken, daha çarpıcı sonuç ise her üç vakadan ikisinde (yüzde 67.1) failin mağdurun önceden tanıdığı biri olduğunun saptanması oldu. Buna göre sosyal medya yalnızca yabancı tehlikesinin değil; tanıdık kişilerin çocuklara dijital ortamdan yaklaşması için de bir araç haline gelmiş durumda.

SAHTE KİMLİK KULLANIYORLAR

Araştırmadan çıkan sonuçlara göre şüphelilerin yüzde 52.9'u 18 yaşın altındaki genç erkeklerden oluşuyor. Uzmanlar bu tabloyu “ergen failler” olgusuyla açıklarken, 'internet ortamında kontrolsüz şekilde pornografik içeriklere maruz kalan gençlerin, bir süre sonra kendi çevrelerinde güç, baskı ve cinsellik üzerinden kontrol kurmaya yöneldikleri' şeklinde değerlendiriyorlar. Ayrıca 13 failin (yüzde 18.6) sahte kimlik kullanarak mağdurlarla iletişime geçtiği, özellikle anonim hesaplar ve “fake profiller” üzerinden güven kazanmaya çalıştığı, çocukları manipüle etmek için “duygusal yakınlaşma”, “aşk ilişkisi kurma” ve “sırdaş olma” gibi stratejiler uyguladıkları da saptandı.

İNSTAGRAM'DAKİ TEHLİKE

Araştırmada mağdur ve şüphelinin tanıştığı en yaygın platform Instagram olurken, incelenen 70 vakanın 53’ü (yüzde 75.7) ilk teması bu uygulama üzerinden kuruyor. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanları Selma Tural Hesapçıoğlu ve Mehmet Fatih Ceylan ise araştırma sonuçları için şu değerlendirmelerde bulunuyor: "Sonuçlar, Türkiye’de özellikle 13–17 yaş arası gençlerin en aktif kullandığı sosyal medya platformu Instagram'ın aynı zamanda en yüksek istismar riski taşıyan mecra haline geldiğini gösteriyor."

FAİLLER YÖNLENDİRİYOR

Araştırma sonuçları, mağdurların yüzde 84.3’ünün failin yönlendirmesiyle cinsellik içerikli konuşmalara, uygunsuz fotoğraf veya videolara maruz kaldığını ortaya koydu. Tanışmadan istismara sürüklenmeye kadar geçen sürenin ise yüzde 68.6’sında 30 günden kısa olduğu saptandı. Araştırmanın belki de en dikkat çekici bulgusu, her 10 cinsel istismar vakasından birinin sosyal medya aracılığıyla başlaması oldu.