Vize duvarı büyüyor, Türklere ayrımcılık!

Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki en kronik başlıklardan biri olan vize sorunu, son verilerle yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. Avrupa Komisyonu’nun Schengen istatistiklerine göre AB ve Schengen ülkelerinin konsolosluklarına dünya genelinde 11,7 milyondan fazla kısa süreli vize başvurusu yapıldı. Bu rakam 2023’e göre yüzde 13,6 artış anlamına gelirken, pandemi öncesindeki 2019 seviyesinin altında kaldı. Aynı yıl 9,7 milyondan fazla Schengen vizesi verildi. Başvuru sayısında Çin bir milyon 779 bin 255 başvuruyla ilk sırada yer alırken, Türkiye bir milyon 173 bin 917 başvuruyla ikinci sıraya çıktı. Hindistan ise bir milyon 108 bin 239 başvuruyla Türkiye’nin ardından geldi.

ALTI KRİTER VURGUSU

Avrupa Komisyonu verilerine göre Türkiye’den yapılan Schengen başvurularında ret oranı yüzde 14,5 olarak kaydedildi. Bu oran 2023’teki yüzde 16,1’lik seviyeye göre gerilese de, Türkiye halihazırda AB’ye aday ülkeler arasında vize başvurusu ve ret yükünü en fazla yaşayan ülke konumunda. AB Türkiye Delegasyonu’nun kendi bilgilendirme sayfasında da Türkiye’nin “vizesiz seyahatten yararlanmayan tek aday ülke” olduğu açık biçimde belirtiliyor. Delegasyon, Türkiye’nin vize serbestisi diyaloğunda 72 kriterden 66’sını tamamladığını, kalan 6 kriter için sürecin yeniden canlandırılabileceğini ifade ediyor. Aynı sayfada 2024’te Türkiye’de “rekor” düzeyde, 1,1 milyon Schengen vizesi verildiği bilgisi de yer alıyor.

ÇİFTE STANDART

Aday ülke karşılaştırmasında tablo daha çarpıcı. Türkiye dışında AB’ye aday statüsünde bulunan Arnavutluk, Bosna-Hersek, Gürcistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Moldova, Sırbistan ve Ukrayna vatandaşları kısa süreli seyahatlerde AB’ye vizesiz gidebiliyor. İktisadi Kalkınma Vakfı’nın değerlendirmesinde de Türkiye’nin diğer aday ülkelerden ayrıştığı, vatandaşların randevu bulmakta zorlandığı, aylarca beklemek zorunda kaldığı, VIP hizmet adı altında standart ücretlerin çok üzerine çıkan ödemelerle karşı karşıya kaldığı ve ret oranlarının halen yüksek seyrettiği vurgulanıyor. Başvuru sahipleri ise aylarca randevu bulamazken, dosya masrafları, aracı kurum ücretleri ve ret riskinin artması, Schengen vizesini yalnızca diplomatik bir başlık değil, günlük hayatı doğrudan etkileyen ciddi bir ayrımcılık tartışmasına dönüştürüyor.

YUNANİSTAN'A REKOR BAŞVURU

Öte yandan son verilere göre Türkiye’den yapılan Schengen başvurularında ilk sırayı Yunanistan aldı. Yunanistan’ın Türkiye’deki temsilciliklerine 296 bin 377 başvuru yapılırken, bu başvuruların 264 bin 323’ü vizeyle sonuçlandı. Almanya 215 bin 506 başvuruyla ikinci, Fransa ise 151 bin 640 başvuruyla üçüncü sırada yer aldı. Türk vatandaşlarının en az başvuru yaptığı ülkeler ise Letonya, Estonya ve Portekiz oldu. Bir diğer çarpıcı veri ise reddedilen başvuru sayısı. Türkiye’den yapılan 170 bin 129 Schengen başvurusu reddedildi.

775 MİLYON EURO

İktisadi Kalkınma Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu’nun açıklamasına göre Türk vatandaşları son 15 yılda yalnızca Schengen vize başvuru ücretleri için 775 milyon Euro'dan fazla para dedi. Bu tutara noter, tercüme, banka işlemleri, şehir dışından başvuru merkezine ulaşım, aracı kurum ve öncelikli hizmet giderleri dahil değil.

HAKSIZLIK SÜRÜYOR

Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise Türkiye'ye yapılan haksızlığın devam ettiğini belirtirken, "Randevu krizi, yüksek maliyet, aracı kurum yoğunluğu, öğrenciler ve iş dünyası açısından yaşanan zaman kaybı, vize meselesini artık yalnızca seyahat hakkı değil, ekonomik dolaşım, eğitim fırsatları ve Türkiye-AB ilişkilerinde güven sorunu başlığına taşıyor" dedi.