Rüyalar neden hatırlanmıyor?

Nev Esentepe Hastanesi'nden Klinik Psikolog Helin Ezgi Deniz, rüya hafızasıyla ilgili merak edilen soruları yanıtladı. "Bazı insanlar rüya görmez" inanışının doğru olmadığını belirten Deniz, asıl farkın rüya görmekte değil, rüyayı hatırlamakta olduğunu söyledi.

"Sağlıklı bir uyku düzeni olan çoğu insan gece boyunca rüya görür" diyen Deniz, rüyaların özellikle REM uykusunda daha canlı ve hikâye gibi yaşandığını ancak yalnızca bu evrede ortaya çıkmadığını ifade etti. NREM dönemlerinde de daha parçalı zihinsel imgeler oluşabildiğini belirten Deniz, "Ben hiç rüya görmüyorum diyen birçok kişi aslında rüya görüyor; sadece hatırlayamıyor" dedi.

"MESELE RÜYA DEĞİL, HAFIZA"

Rüya hatırlamanın, rüyanın oluşmasından çok hafıza mekanizmasıyla ilgili olduğunu vurgulayan Deniz, uyku sırasında beynin kimyasal işleyişinin değiştiğini anlattı. Özellikle REM döneminde duygularla ilgili bölgelerin aktif, mantık ve planlamayla ilişkili alanların ise daha düşük seviyede çalıştığını belirten Deniz, "Rüya bir film gibi akabilir ama hafıza sistemi o sırada tam anlamıyla kayıt almaz. Bu nedenle uyanma anı kritik bir köprü görevi görür" diye konuştu.

REM evresine yakın bir anda uyanan kişilerin rüyalarını daha kolay hatırladığını söyleyen Deniz, alarm sesiyle aniden kalkmanın ya da uyanır uyanmaz telefona bakmanın rüyayı silikleştirdiğini ifade etti.

RÜYA HATIRLAMAK ÖĞRENİLEBİLİR Mİ?

Rüya hatırlamanın biyolojik olduğu kadar psikolojik bir alışkanlık meselesi de olduğunu belirten Deniz, rüyalarına merak duyan ve uyanınca birkaç dakika iç dünyasına yönelen kişilerin rüyaları daha sık hatırladığını söyledi. "Rüya günlüğü tutmak, uyanınca birkaç saniye kıpırdamadan kalmak, rüyayı zihinde geri sarmak gibi küçük ritüeller rüya hatırlamayı ciddi biçimde artırabilir" dedi.

Alkol, bazı uyku ve psikotrop ilaçların REM yapısını değiştirebildiğini ifade eden Deniz, stres, depresyon ve travma sonrası dönemlerde rüya içeriğinin farklılaşabileceğini, kabusların artabileceğini belirtti. Ancak çoğu zaman rüyaların bilinçdışı tarafından "saklanmadığını", kişinin rahatsız edici duygudan kaçınmak için dikkatini hızla başka yöne çevirdiğini söyledi.

LUCİD RÜYA NEDİR?

Bazı kişilerin rüya sırasında rüya gördüğünü fark ettiğini belirten Deniz, bunun "lucid rüya" olarak adlandırıldığını söyledi. Bu durumda kişinin rüyayı kısmen yönlendirebildiğini aktaran Deniz, "Bu, rüya sırasında öz-farkındalık devrelerinin kısmen yeniden aktifleşmesiyle ilgilidir" dedi.

Ancak lucid rüya tekniklerinin herkes için uygun olmayabileceğini vurgulayan Deniz, özellikle gerçeklik algısında hassasiyeti olan veya travmatik kabuslar yaşayan kişilerin bu tür uygulamaları uzman eşliğinde değerlendirmesi gerektiğini kaydetti.

"RÜYALAR PERFORMANS ALANI DEĞİL"

Rüya hatırlamanın tek başına iyi ya da kötü bir gösterge olmadığını belirten Klinik Psikolog Helin Ezgi Deniz, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bazı dönemlerde rüyalar artar çünkü stres artmıştır; bazı dönemlerde azalır çünkü zihin dinlenmeye ihtiyaç duyuyordur. Rüyaları bir performans alanı gibi değil, zihnin o dönemki çalışma biçimine açılan bir pencere gibi görmek daha sağlıklıdır. Çoğumuz rüya görüyoruz; mesele, o rüyayı tutacak alanı kendimize tanıyıp tanımadığımızdır."