YAKINLARIN BAŞARILI OLMANI NEDEN İSTEMEZ?

Bu yazıda, yakınlarımızın başarılarımızdan rahatsızlık hissetmelerinin temelinde ne olduğunu bilimsel veriler ışığında ve dilimizin döndüğünce anlatmaya çalışacağım. Bu nedenle birkaç bilimsel çalışmadan çok detaya girmeden bahsetmek istiyorum.

Yale Üniversitesi’nden Nicholas Christakis’ in 1971'den 2003'e kadar olan 32 yıllık bir dönemi ve 12.067 kişiyi kapsayan Framingham Kalp Çalışması; sosyal çevrenin canlı bir organizma misali çalıştığını ve sosyal ağların insan sağlığı ile davranışları üzerinde etkilerinin çok büyük olduğunu kanıtlıyor.

Bireysel kararlarımızın kolektif bir zekâ ağının parçası olduğunu, “irademiz” in çok da “özgür” olamadığını ortaya çıkartan bu çalışmaya göre bir kişi değiştiğinde, sistem bunu tehdit olarak algılıyor.

Örneğin sen kariyer basamaklarını hızlıca çıkarken ya da çok para kazandığında çevrende bulunanlarda stres seviyesi fazlalaşıyor. Çünkü, yürüyen alışılmış bir düzen söz konusuyken bu düzenin rutinini bozan bir durum ortaya çıkıyor. Belirsizlik yaratan bu başarı mevcut düzeni bozguna uğrattığı ve sizi geride bıraktığı için de rahatsızlık duyuyorsunuz.

Genellikle bu durum kıskançlık olarak değerlendirilse de çoğu zaman maske takmış bir kaygı durumunun göstergesi olarak tanımlanıyor.

Giacomo Rizzolatti’nin 1980 lerin sonu ile 1990 ların başı arasındaki dönemde gerçekleşen ayna nöron araştırmaları da bu durumu destekliyor. Bu araştırma da insan beyninin çevresindeki alışılmadık değişimlerden kaynaklı rahatsızlık hissettiğini, suçlusu olmayan bu yeni duruma alışmakta zorlandığını ortaya koymuştur.

Bir başka araştırmayla devam edelim isterseniz. Amerikalı psikiyatrist Dr. Murray Bowen tarafından 1950’li yılların ortalarından itibaren geliştirilmeye başlanan Bowen Aile Sistemleri Kuramı’na göre yakınlarının bu gibi durumlardaki tepkilerinin kaynağı sen değil, kendileri olarak ortaya çıkmıştır. Çünkü senin başarın nedeniyle çevrendekilerin mevcut rollerinde değişiklik meydana gelmiştir. Şöyle ki; senin başarılı olman ve güçlenmen durumunda yakınlarının “en başarılı” veya “en güçlü” rolleri kaybedilmiş, “Alışılmış düzen”, “Günlük rutinler” kaybolmuştur. Bu yeni durumlarda roller belirsizleştiği için stres ve kaygı ortama egemen olmuştur.

Bu kaygı ortamına sebep yeni rollerin ortaya çıkması; insanlar değişmese de ilişkilerde değişiklik olarak yansıyacaktır. O yüzden siz büyüdükçe bazı insanların hayatınızdan çıkması da normal bir durum olacaktır. Sizden uzaklaşan bu insanların yeni durumunuza uyum gösterememesi kötü bir şey olmayıp, açılan yere sizi taşıyan insanların gelmesine olanak sağlayacaktır.

Peki, bu ilişkilerin dayanağı nedir?

Sevgiye dayanan ilişkiler bu yeni durumda güçlenecek, kuvvetlenerek devam edecektir.

Alışkanlık temelindeki ilişkiler yeni duruma ayak uydurmakta zorlanacak ve zayıflayarak bitecektir.

Role dayanan ilişkiler yeni durumu kabullenmeyecek ve kırılacaktır.

Ayrıca araştırmalar şunu da gösteriyor ki; bütün bu durumları bedenininiz zihinden önce fark etmektedir. Çevrenizdeki insanlarla bir araya geldikten sonra enerjiniz artıyor mu azalıyor mu? Başarmış olduğun konularla ilgili bir sohbete kim katılıyor, kim seviniyor veya kim konuyu değiştiriyor? Ya da hangileriyle birlikteyken rahat ya da gerginsin?

Bu sorulara verdiğin cevaplar, ilişkilerinin dayanak noktasını da belirlemiş oluyor.

Evet, sevgili dostlar! Söz konusu araştırmalar şunu gösteriyor ki insanlar değişmez, roller değişir. Gerçek ilişkiler ise her değişime karşı dirençli olanlardır. Sen başarılı oldun ve bazı yakınların uzaklaştı mı? Yeni alanın, yeni yakınların hayırlı olsun! Hayat seni daha iyi ve daha güzelleriyle karşılayacaktır. Sen türkülerini söylemeye devam et diyor;

Başarının getirdiği yeni yakınlarıma selamlar, saygılar ve sevgiler gönderiyorum…