İran'ın Hürmüz Boğazı'nda güvenli bir rota oluşturduğu iddia ediliyor: Çin ve Yunan gemileri geçti

Hürmüz’de yalnızca Çin gemileri mi rahatça dolaşıyor? Görünüşe göre hayır. İran tarafından korunduğu düşünülen ve örneğin Yunan bayraklı gemilerin de geçiş yaptığı bildiriliyor. Bu durum, “Kuşak ve Yol” kapsamında yapılan anlaşmalarla mı ilgili? Yoksa İran’ın sadece ABD ve İsrail hedeflerini vuracağı yönündeki açıklamalarına mı inanmak gerekiyor?

Şu an için Batı’dan sadece çağrılar geliyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), dün yaptığı açıklamada Basra Körfezi’nde yaklaşık 3.200 tanker ve ticaret gemisinde bulunan 20.000 denizcinin mahsur kaldığını bildirdi. IMO’ya göre bu “kâbus senaryosu”, büyük ölçüde İran’ın, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak modern tarihte ilk kez Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından kaynaklanıyor. IMO’nun acil toplantısında, bu çatışmanın kontrolsüz enerji ve ekonomik etkiler doğurabileceği uyarısıyla taraf ülkeler karşı karşıya geldi.

Toplantının açılışında IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez alarm vererek, gemilerin bayrak devletlerini ve kıyı ülkelerini “zor durumdaki mürettebatlara öncelik vermeye” ve “geri dönüşlerini teşvik etmeye” çağırdı. Ancak Londra’da tartışmalar sürerken, Çin gemileri serbestçe hareket etmeye devam ediyor. İran’ın bu gemilere sorunsuz geçiş izni verdiği ve petrol terminallerinde bekleme olmadığı için teslimat hızlarının arttığı belirtiliyor. Il Mattino'nun iddiasına göre tüm göstergeler Çin’in petrol stoklarını hızla artırdığını ortaya koyuyor.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre, Çin’in ham petrol ithalatı yıllık bazda %15,8 arttı. Bu artış, rafine ürün talebindeki zayıflığa rağmen gerçekleşti. Aynı dönemde rafine yakıt ihracatı da %12,7 yükseldi. Bu durum, fazla petrolün stoklama, rafineri üretimi ve ihracat yoluyla değerlendirildiğini gösteriyor.

Çin açısından ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaş adeta fırsata dönüşmüş durumda. Denizcilik analiz şirketi Lloyd’s List Intelligence’a göre, Orta Doğu’daki gerilimin başlangıcından şubat sonuna kadar yaklaşık 90 gemi Hürmüz Boğazı’nı geçti. Tass ajansı (AP kaynaklı) da 1–15 Mart arasında en az 89 geminin boğazdan geçtiğini bildiriyor.

Bu rakam dikkat çekici. Savaş öncesinde günde yaklaşık 100–135 gemi geçiş yapıyordu. Dahası, bu 89 geminin sadece beşte biri İran bağlantılı; geri kalanların büyük kısmı Çin’e ve görünüşe göre artık Yunan armatörlere ait. Bu da İran’ın gerçekten bir “güvenli koridor” oluşturmuş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Lloyd’s List baş editörü Richard Meade, “Bu rota İran güzergâhına çok yakın ilerleyen bir hat olabilir” dedi. Bu durum İran petrolü taşıyan tankerler için de geçerli. Analiz şirketi Kpler’e göre İran, mart başından bu yana 16 milyon varilden fazla petrol ihraç etti.

Mekanizma

Veriler, Hürmüz Boğazı’nın tamamen değil, seçici şekilde kapatıldığını gösteriyor. Danışmanlık şirketi Reddal’dan Kun Cao’ya göre boğaz, İran’ın ihracatı ve Tahran’ın onay verdiği sınırlı sayıdaki gemi için açık kalmaya devam ediyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei de farklı ülkelere ait gemilerin Tahran’ın izniyle geçiş yaptığını doğrulayarak, “İran, ulusal güvenliğini sağlamak ve saldırganların kötüye kullanımını önlemek için gerekli önlemleri alma hakkına sahiptir” dedi.

Bu açıklamalar, Bloomberg’in Pakistan’a ait bir petrol tankerinin boğazdan güvenli şekilde geçtiğini bildirmesiyle örtüşüyor. Ayrıca 14 Mart’ta Hint kanalı NDTV, sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan iki Hint tankerinin de geçiş yaptığını duyurdu.

Farklı kaynaklardan gelen tüm bu bilgiler, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin sözlerini destekliyor: Boğaz yalnızca düşmanlara kapalı. Pek çok gemi ise iki tarafın saldırı ihtimalinden çekindiği için geçişten kaçınmayı tercih ediyor.